شهید مسعود امامی

امامی، مسعود (4 اسفند 1332- 9 خرداد 1383)، استاندار قزوین.

او در خانواده­ای فرهنگی و مذهبی در محله سادات (آردفروشان کنونی) شهر لار استان فارس متولد شد و فرزند چهارم، از مجموع 7 فرزند خانواده (4 پسر و 3 دختر) بود. پدر وی، محمدصادق امامی، معلم روستا و مادرش صدیقه وفایی، خانه دار بود. او از 1339ش، به همراه پدرش، به روستاهای شهرستان لارستان می­رفت و تحصیلات ابتدایی خود را  نیز در مدارس آن روستاها گذراند. پس از آن در 1345ش، به علت علاقه به کارهای فنی، به هنرستان صنعتی شهر لار وارد و در خرداد 1351ش، موفق به اخذ مدرک دیپلم در رشته فنی و حرفه­ای گردید. وی در پاییز همان سال، جهت تحصیل در رشته برق و الکترونیک دانشگاه شیراز، به آن شهر عزیمت کرد و در 1353ش، پس از اخذ مدرک کاردانی تکنسین برق و الکترونیک، به خدمت سربازی اعزام شد و دوران سربازی خود را در شهرهای شیراز، تهران و بندرعباس گذراند. او سرانجام در 1355ش، به شهر لار بازگشت و به استخدام اداره آموزش و پرورش در آمد و به عنوان معلم در هنرستان صنعتی همان شهر، آغاز به کار کرد (امامی، محمدجعفر، بش؛ حضرتی، ص 27 و 28).

وی که در دوران دانشجویی و سربازی خود، به فعالیت­های مخفیانه مذهبی و انقلابی اشتغال داشت، در 1357ش و با اوج گیری اعتراضات مردمی نسبت به رژیم پهلوی (1304-1357ش)، فعالیت­های خود را گسترده­تر و علنی نمود و با راه اندازی یک گروه انقلابی متشکل از اعضای خانواده و دوستان، با ایجاد تشکیلاتی در زیرزمین خانه مادربزرگ خود، تحت حمایت و راهنمایی 2 روحانی برجسته شهر لار: «آیت الله نسابه» و «آیت الله سید عبدالعلی آیت اللهی»، به برنامه ریزی و سازمان­دهی راهپیمایی­های انقلابی و شرکت فعال در آن و همچنین تکثیر و توزیع کتب و اعلامیه­های امام خمینی^(ره) در آن شهر تا زمان به ثمر نشستن انقلاب اسلامی در ایران (22 بهمن 1357ش) پرداخت (امامی، محمدجعفر، بش).

در 27 خرداد 1358، فرمان امام خمینی^(ره) جهت تشکیل سازمان مردم نهاد «جهاد سازندگی» با هدف رفع محرومیت­های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، صادر شد و در ماه­های بعد از آن، این تشکل در اقصی نقاط کشور گسترش یافت. مسعود امامی، به عنوان یکی از جوانان انقلابی شهر لار، پایه گذار تأسیس «جهاد سازندگی شهرستان لارستان استان فارس» بود و با قبول مسئولیت این نهاد، طراحی و اجرای پروژه­های بزرگی از جمله برق رسانی به روستاها و چاه­های کشاورزی، راه سازی، آب­رسانی و بهسازی روستاها، تشکیل کتابخانه­های روستایی، طرح­های آبخیزداری، ساماندهی صنایع دستی و … را به کمک دیگر نیروهای جهاد در سراسر منطقه لارستان، به انجام رسانید (رسم جهاد، ص 32؛ امامی، جواد، بش).

پس از تجاوز رژیم بعث عراق به خاک­های سرزمینی ایران و آغاز رسمی جنگ تحمیلی در 31 شهریور 1359؛ با حضور سریع و داوطلبانه جهادگران استان فارس در مناطق جنگی و ضرورت پشتیبانی از نیروها، «ستاد پشتیبانی جنگ جهاد سازندگی استان فارس» با هدف نام­نویسی، آموزش و اعزام نیروهای داوطلب و همچنین جمع آوری و ارسال کمک­های مردمی تشکیل شد (اصغری، ص 101). امامی نیز در همان سال، ابتدا به عضویت شورای مرکزی جهاد سازندگی در شهر شیراز درآمد و سپس به عنوان «مسئول ستاد پشتیبانی جنگ جهاد سازندگی استان فارس» منصوب گردید (امامی، محمدجعفر، بش). او همچنین در کنار این مسئولیت، به هنگام عملیات­های مهم رزمی و مهندسی، داوطلبانه به جبهه می­رفت و در کنار دیگر رزمندگان جهاد سازندگی استان فارس، در عملیات­های متعددی از جمله عملیات بیت­المقدس با هدف آزادسازی خرمشهر (10 اردیبهشت 1361ش) و عملیات کربلای 5 (20 دی 1365)، شرکت نمود (امامی، جواد، بش؛ حضرتی، ص 28؛ خبرگزاری فارس، بش).

وی در 1360ش، زندگی مشترک خود را با سوسن ناظمی در شهر لار آغاز نمود که ثمره آن 2 فرزند به نام­های محسن و منصوره است (ناظمی، بش).

او از اواسط زمستان 1364ش تا 14 فروردین 1365، ضمن حضور در منطقه عملیاتی جنوب کشور جهت شرکت در عملیات والفجر8 (20 بهمن 1364) که با هدف فتح منطقه فاو عراق صورت گرفت، به عنوان مسئول ستاد امام صادق^(ع) نیز مشغول به خدمت شد. این ستاد، از 1363ش به عنوان مقر اصلی جهاد سازندگی استان فارس از مکان سابق خود (کودکستان محبوبه شهر خرمشهر) به کیلومتر 8 جاده آبادان- اهواز انتقال یافت و تا پایان جنگ تحمیلی محل ثابت استقرار جهادگران استان­ فارس، تحت عنوان تیپ مهندسی رزمی امام صادق^(ع) بود که شامل گردان­های مختلف مهندسی از جمله: دکل­سازی، راه­سازی، پل­های شناور، پمپاژ و … می­شد (ایروانی، ص 736؛ حضرتی، ص 28؛ کاوشی، ص 95).

در اواخر تابستان 1365ش، مسعود امامی به عنوان جانشین فرمانده مهندسی رزمی جهاد سازندگی استان فارس، به مناطق جنگی اعزام شد. در همان ایام، مسئولیت طراحی و اجرای «پل محرم» بر روی رودخانه کارون با هدف ایجاد ارتباط جاده­ای بین شهرهای آبادان- خرمشهر و آبادان- اهواز در محور دارخویین (35 کیلومتری شهر آبادان)، به ستاد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد سازندگی استان فارس واگذار شد و امامی در این عملیات، با حفظ سمت جانشین فرماندهی، به عنوان مسئول مقر مهندسی که شامل نظارت بر کارگاه و کنترل نیروها می­شد، در پروژه ساخت پل لوله­ای محرم شرکت کرد. در نهایت این پل از مجموع 990 شاخه لوله فولادی 56 اینچ در 300 متر طول و 12 متر عرض ساخته شد و در اواسط پاییز 1365 به بهره­برداری رسید. از دیگر فعالیت­های امامی و دیگر نیروهای جهاد سازندگی استان فارس در این عملیات می­توان به: راه‌اندازی مقرهایی در نزدیکی‌ محل احداث پل با ایجاد سنگرهای خاکی جهت ایجاد جان­پناه و محل استراحت کارکنان، ساخت 2 اسکله در طرفین رودخانه کارون جهت رهایی و به ‌آب‌انداختن لوله‌ها و احداث جاده آسفالت بر روی پل اشاره نمود (اصغری، ص 1103-1105؛ رعیت نژاد، ص 320-327).

پس از پایان جنگ تحمیلی، مسعود امامی از 27 بهمن 1367 و برای مدت 6 سال به سمت فرماندار شهرستان لارستان که شامل شهر­های لار، لامرد، خنج، گراش، اوز و مُهر بود، درآمد. وی که به واسطه سابقه حضور در جهاد سازندگی، به نقاط ضعف و مشکلات شهرستان اشراف داشت، در طول دوران فرمانداری خود نیز به عمران و آبادانی حداکثری روستاها پرداخت (امامی، محمدجعفر، بش؛ نجیب­زاده، بش).

او در خرداد 1373، به همراه خانواده خود به شهر شیراز عزیمت کرد و مسئولیت «مدیر کل امور اجتماعی استانداری استان فارس» را پذیرفت. وی در اسفند 1374، با دعوت و حمایت آیت­آلله آیت اللهی (امام جمعه وقت شهر لار)، کاندید انتخابات پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی در استان لارستان شد اما با توجه به رأی بالای مردمی، حد نصاب آرای لازم را کسب ننمود و در اواخر زمستان همان سال، به سمت «معاون امور اجرایی شهرداری شیراز» منصوب شد. سپس از آبان 1376، «معاونت سیاسی و امنیتی استانداری بوشهر» را بر عهده گرفت و پس از آن در آذر 1379، بار دیگر به شیراز بازگشت و مسئولیت «معاونت اداری، مالی و برنامه­ریزی استانداری فارس» را پذیرفت. وی در طول مدت حضور در شهر شیراز، موفق به ادامه تحصیلات دانشگاهی خود و کسب مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته مدیریت از دانشگاه شیراز شد (امامی، جواد، بش؛ حضرتی، ص 28؛ ناظمی، بش).

امامی در 28 شهریور 1380، از جانب نهاد ریاست جمهوری وقت، به سمت «استانداری استان قزوین» منصوب گشت. اولین خدمت وی در قالب استاندار، تلاش مستمر و حضور مستقیم در مناطق زلزله زده جنوب استان قزوین پس از زلزله 6 ریشتری بوئین زهرا (1 تیر 1381)، جهت ساماندهی و بازسازی خسارات ناشی از آن واقعه بود (حضرتی، ص 29).

مسعود امامی در روز 9 خرداد 1383، در حال بازدید از روستاهای زلزله زده منطقه الموت استان قزوین بود که دستگاه بالگرد حامل ایشان دچار نقص فنی شد و پس از برخورد با ارتفاعات منطقه، سقوط کرد و سرانجام او به همراه 8 تن دیگر از همراهان خود، به علت شدت جراحات وارده، دعوت حق را لبیک گفت (اعلام، ص 131؛ حضرتی، ص 29).

از خصوصیات بارز اخلاقی شهید مسعود امامی می­توان به: شوخ طبعی، صداقت، دلسوزی، فداکاری، مردم­داری، ساده­زیستی، اخلاص در عمل، آمر به معروف و ناهی از منکر، تواضع و تلاش­گری اشاره نمود.

امامی را می­توان بنیان­گذار جهاد سازندگی در شهرستان لارستان دانست. او با سرکشی مداوم به روستاهای کل شهرستان و بررسی نیازمندی­های آنان، اولویت های اجرایی را تعیین و با پشتکار بالا و روحیه­ای خستگی ناپذیر، در جهت حل مشکلات مردم و منطقه برآمد (اسمایی، بش). حضور مستقیم او در بین مردم منطقه و رفتار متواضعانه و صمیمی ایشان با آنان باعث شد روستاییان ایشان را به نام «حاجی مسعود» بشناسند. زمانی که مسعود امامی، معاون امور اجرایی شهرداري شيراز بود، غالبا در ساعات پایانی شب و فراغت از کار اداری،­ به کارگران شهرداری سرکشی کرده و ضمن صحبت و شنیدن مشکلاتشان، شخصا بین آن­ها حلوا مسقطی (شیرینی محلی شهر لار) توزیع می­نمود (نجیب­زاده، بش). در روزهای ملاقات عمومی او با مردم، ایشان در مقابل تمام مراجعان تمام قد می­ایستاد و پس از شنیدن درخواست آنان، با پیگیری های مداوم، در تلاش برای رفع دغدغه آنان بود (حضرتی، ص 33).

امامی در زمان تصدی استانداری قزوین، در خانه­ای سازمانی، زندگی معمولی خود را از سر گرفت و نسبت به رعایت حقوق بیت المال بسیار پایبند بود. او هفته­ای یکبار به دیدار با خانواده شهدا و ایثارگران می­رفت، از ایشان دلجویی کرده و پیگیر مسائل و مشکلاتشان بود. همین رفتار متواضعانه و صمیمانه او باعث شد که پس از شهادتش، مادر شهید عباس بابایی درباره او چنین بگوید: «وقتی خبر شهادت امامی را شنیدم، گویا یک بار دیگر عباس خودم شهید شده بود.» (همو، ص 31- 38).

مقام معظم رهبری در 11 خرداد 1383، در پیامی به مناسبت شهادت مسعود امامی، او را که در حال انجام وظیفه و خدمت به مردم آسیب دیده به شهادت رسیده بود، استانداری خدوم و متدین عنوان کردند. همچنین رئیس جهمور وقت (سید محمد خاتمی)، وزیر کشور (سید عبدالواحد موسوی لاری)، سفیر ژاپن (تاکه کازو کاوامورا) و سفیر جمهوری قرقیزستان (مدد صدرقل اف)، در پیام­های جداگانه­ای، این حادثه ناگوار را تسلیت گفتند (همو، ص 16-23).

در اواسط خرداد 1383، پیکر ایشان در شهرهای قزوین، تهران، لار و شیراز با حضور گسترده آحاد مردم تشییع و در صحن حرم «امامزاده سید علاءالدین حسین» شهر شیراز به خاک سپرده شد (ناظمی، بش).

در تابستان 1383ش، یادنامه شهید مسعود امامی و همراهان ایشان در کتابی تحت عنوان «همسفر آفتاب» به قلم محمد­علی حضرتی به چاپ رسید (ناظمی، بش). همچنین در 1396ش، یکی از میادین اصلی شهر قزوین به نام این شهید نام­گذاری شد (خبرگزاری ایرنا، بش).

برادر کوچکتر وی، جواد امامی از 1360ش به عنوان نیروی داوطلب بسیجی وارد جبهه شد. سپس از 1364ش و در خلال عملیات کربلای 4، به نیروهای جهاد سازندگی استان فارس در مناطق جنگی ملحق گردید و در نهایت پس از مجروحیت در عملیات کربلای 8 ( فروردین 1366) به شهر لار بازگشت. همچین برادر بزرگتر ایشان، محمد جعفر امامی که پزشک بود، از 1361 تا 1367ش، در هنگام فراخوان کادر درمان به مناطق جنگی حین و بعد از عملیات­های رزمی، به عنوان نیروی داوطلب به مأموریت­های درمانی متعددی اعزام شد (امامی، جواد، بش).

مآخذ: اسمایی، رحمت­الله (همکار و همرزم شهید مسعود امامی)، زینب دلام، 1399ش؛ اصغری، علی­محمد، دلاوران گمنام (جهاد سازندگی استان فارس در 8 سال دفاع مقدس)، 1399ش؛ امامی، جواد (برادر شهید مسعود امامی)، سیده زهرا میرشفیعیان، 1400ش؛ امامی، محمد جعفر (برادر شهید مسعود امامی)، زینب دلام، 1399ش؛ ایروانی، محمد جواد، نهادگرایی و جهاد سازندگی، تهران: اداره کل روابط عمومی وزارت جهاد سازندگی، ۱۳۷۷ش؛ حضرتی، محمدعلی، همسفر آفتاب (یادنامه اربعین شهید مسعود امامی و همراهان ایشان)، قزوین: نشر حدیث امروز، تیر 1383؛ خبرگزاری ایرنا، درزي رامندي، هادی، 30 خرداد 1396، کد خبر: 82571775، www.irna.ir، زمستان 1400؛ خبرگزاری فارس، شهید امامی; از مسؤولیت‌های دولتی تا حاج‌مسعود محبوبِ روستائیان، 14 بهمن 1400، کد خبر: ۱۴۰۰۱۱۱۴۰۰۰۵۱۷، www.farsnews.ir، زمستان 1400؛ رسم جهاد (تجربه‌های کار جمعی در جهاد سازندگی به روایت حسینعلی عظیمی)، حسینی، محمدرضا و علی مشایخی، تهران: نشر مجله راه، ۱۳۹۶ش؛ رعیت­نژاد، فاطمه، هاتفان بی هیاهو (تاریخ شفاهی سید مهدی عاشوری از عملیات ظفر تا والفجر 8)، جلد سوم، تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش­های دفاع مقدس، 1399ش؛ فرهنگ اعلام شهدا استان فارس: ج 2، تنظیم مرکز مطالعات و پژوهش­های بنیاد شهید و امور ایثارگران، تهران: شاهد، 1395ش؛ کاوشی، حسین، جهاد سازندگی و جنگ تحمیلی: در جبهه‌ها چه خبر بود ۸، تهران: انتشارات دفاع، ۱۳۸۵ش؛ ناظمی، سوسن (همسر شهید مسعود امامی)، زینب دلام، 1399ش؛ نجیب­زاده، علی­اکبر (دوست و همکار شهید مسعود امامی)، زینب دلام، 1399ش.

/سیده زهرا میرشفیعیان/