شهید محمدرضا قدمی میمندی
قدمی میمندی، محمدرضا (1 فروردین 1336- ۲۳ اسفند 1369)؛ مسئول جهاد سازندگی شهرستان خاش استان سیستان و بلوچستان.
او در خانوادهای متدین در محله امامزاده اسماعیل شهر میمند شهرستان فیروزآباد استان فارس متولد شد و فرزند دوم از مجموع 4 فرزند خانواده بود. پدرش اسماعیل، کشاورز و مادرش معصومه عقلی، خانه دار بود. او از 1342ش تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان احمدی شهر میمند آغاز کرد و تا کلاس چهارم دبستان را در آن شهر گذراند. وی از 1346ش به همراه خانواده خود به شهر شیراز مهاجرت کرد و در محله چوگیاه ساکن شد. او در 1347ش، در مدرسه وصال این شهر، تحصیلات ابتدایی خود را به پایان رساند. سپس در همان سال به هنرستان فنی شیراز (هنرستان صنعتی نمازی کنونی) وارد و در 1354ش موفق به اخذ دیپلم فنی فلزکاری شد. وی از سن 10 سالگی، در نمازهای جماعت و جمعه شرکت میکرد و روزههای واجب را پیش از رسیدن به سن تکلیف به طور کامل بهجا میآورد. او پس از دریافت گواهینامه فنی خود از 1354ش و به مدت 2 سال، در یک شرکت خصوصی مهندسی ساختمان مشغول به کار گشت. قدمی از 20 مرداد 1356، به خدمت سربازی اعزام شد و تا 20 مرداد 1358، در شهرهای خرمآباد، تبریز و شیراز در عضویت ارتش بود. وی در 1357ش و همزمان با شدت گرفتن قیام مردمی علیه حکومت پهلوی، در ایام مرخصی خود، در مسجد آتشیهای شهر شیراز، به فعالیتهای انقلابی نظیر چاپ و تکثیر اعلامیههای امام خمینی(ره) اشتغال داشت. او در آن ایام، با جمعی از دوستان همخدمت خود در صدد فرار از سربازی و پیوستن به صف معترضین برآمد که نهایتا این نقشه فرار با به ثمر نشستن انقلاب اسلامی در بهمن 1357، به انجام نرسید (خبرگزاری جمهوری اسلامی، بش؛ جهاد…، سند ش: 234720/2/1، بش؛ جهاد تا شهادت، ص 15؛ زندگینامه، ص 1 و 2؛ کدخدانژاد، بش).
در 27 خرداد 1358، فرمان امام خمینی(ره) جهت تشکیل سازمان «جهاد سازندگی» با هدف رفع محرومیتهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، صادر شد و در ماههای بعد از آن، این تشکل در اقصی نقاط کشور گسترش یافت (صحیفه نور، ص 179). محمدرضا قدمی نیز پس از اتمام خدمت سربازی خود در مرداد 1358، به جهاد سازندگی استان فارس پیوست. در همان ماه، جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان از دیگر استانها درخواست نیرو کرد و قدمی نیز به عنوان نیروی داوطلب، به آن استان اعزام شد. سپس در 1 شهریور 1358، راهی شهر خاش در آن استان گردید و به همراه دیگر نیروهای جهاد سازندگی، این نهاد انقلابی را در آن منطقه محروم تأسیس نمود و به عنوان یکی از اعضای شورای مرکزی جهاد سازندگی آن شهر، به انجام فعالیتهای عمرانی و فرهنگی پرداخت. از خدمات اولیه او در آن استان میتوان به: ترمیم و احداث جاده به وسیله ادوات دستی نظیر بیل و کلنگ و گشت زنی در منطقه به همراه نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جهت تأمین امنیت شهروندان اشاره کرد (جهاد تا شهادت، ص 16؛ زندگینامه، ص 3).
او در آبان 1359 با «طاهره کدخدانژاد» که در شهر خاش آموزگار بود، ازدواج و زندگی مشترک خود را در خانهای سازمانی در همان شهر آغاز نمود. حاصل این ازدواج 3 فرزند به نامهای «میثم»، «مسلم» و «فاطمه» است (جهاد…، سند ش: 234720/2/1، بش)
وی از 10 خرداد 1363، با درخواست از جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان مبنی بر اعلام علاقه و آمادگی جهت حضور در جبهههای نبرد، به جبهه سومار در غرب کشور اعزام شد و تا 29 تیر همان سال، به انجام امور تدارکاتی در آن منطقه پرداخت (ستاد…، «پایان کار»، سند ش: 39/22، بش).
او در 17 شهریور 1364، به عنوان مسئول روابط عمومی جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان منصوب شد (جهاد…، «انتصاب»، سند ش: 1/106/3685، بش).
وی در کنار مسئولیت خود در جهاد سازندگی آن استان، بار دیگر با اعزام به مناطق جنگی جنوب از 25 فروردین 1365 الی 30 شهریور همان سال، ابتدا در ستاد جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان در منطقه و سپس به عنوان یکی از مسئولین مقر شهید خیابانیان، در منطقه فاو عراق اشتغال داشت (ستاد…، «پایان مأموریت»، سند ش: 2583/8/28، بش).
قدمی در 1 مهر 1365، در رشته مکانیک عمومی شاخه ماشین افزار در آموزشکده فنی شهید باهنر شیراز پذیرفته شد. او در طول مدت تحصیل، به عنوان دانشجوی تعهد خدمتی، پس از گذراندن دورههای تخصصی فنی و مهندسی در کارگاه نصر جهاد سازندگی استان فارس، در بهار 1366ش و تابستان 1367ش، جهت امور فنی و تدارکاتی به ستاد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد سازندگی استان فارس در جبهههای جنوب اعزام گردید و پس از آن به ادامه خدمت در جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان پرداخت. وی در 15 فروردین 1368، موفق به اخذ مدرک کاردانی از آن آموزشکده فنی شد (باهنر…، «فارق التحصیلی»، سند ش: 25772، بش؛ جهاد…، «انجام کار»، اسناد ش: 53 و 6577، بش؛ جهاد…، «خدمت»، سند ش: 29363، بش).
او در 28 اردیبهشت 1368، با تصویب شورای مرکزی جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان، به عنوان مسئول جهاد سازندگی شهرستان خاش در آن استان، منصوب گردید (جهاد…، «انتصاب»، سند ش 2/131/1529، بش).
محمدرضا قدمی، در 23 اسفند 1369، در حالی که یک روز به انتخابات مجلس خبرگان رهبری مانده بود و او به عنوان یکی از اعضای هیئت نظارت بر انتخابات، در حال عزیمت به محل جلسه هماهنگی ناظران بود، جلوی درب منزل شخصی خود، مورد حمله اشرار ضدانقلاب قرار گرفت و با اصابت گلوله به قفسه سینهاش، به درجه رفیع شهادت نائل آمد (جهاد تا شهادت، ص 17؛ جهاد…، «شهادت»، سند ش: 5205، بش).
از خصوصیات بارز اخلاقی وی، میتوان به: مسئولیت پذیری، صداقت، بخشندگی، دوستی با دوستان و مدارا با مخالفان، احترام به والدین، اهتمام به صله رحم، تواضع و ساده‌زیستی اشاره نمود. او به تلاوت قرآن و نماز اول توجهی ویژه داشت و در هنگام غروب و فراقت از کار، نماز مغرب و عشا را در مسجد المهدی(ع) شهر خاش، به جماعت ادا می‌نمود (زندگینامه، ص1). قناعت وی به قدری بود که با وجود آنکه دریافت حق مهاجرت را از منطقه برخوردار فارس به منطقه کم برخوردار سیستان و بلوچستان، برای ایشان مقرر داشته بودند؛ با امتناع از دریافت این حقوق فوق‌العاده، با ارسال یادداشتی به مقام مسئول اعلام کرد تا این مبلغ را به حساب جنگ واریز نمایند (اصغری، ص 32). او هیچگاه از امکانات اداره و دولت استفاده شخصی نمیکرد و هزینه تماس‌های شخصی خود از تلفن محل کار، شخصا پرداخت می‌نمود. اکثر اوقات خود را در خدمت به مردم مناطق محروم استان سیستان و بلوچستان میگذراند و به همسرش که گاهی از کار زیاد و غیبت وی شکایت میکرد می‌گفت: «اگر من و امثال من به خدمت به این مردم محروم نپردازیم، پس چه کسی به آنان رسیدگی کند؟». محمدرضا قدمی از جمله جهادگرانی بود که تمام زندگی‌اش را وقف محرومیت زدایی و عمران و آبادانی مناطق و روستاهای دورافتاده از هر گونه امکاناتی کرده بود و تنها زمانی لبخند رضایت بر لبانش می‌نشست که خدمتی به روستاییان ارائه می‌نمود (جهاد تا شهادت، ص ۱۶).
قسمتی از وصیتنامه او بدین شرح است: «مسئله‌ای که باید متذکر شوم [این است] که این انقلاب اسلامی از الطاف الهی بود که در سرزمین مقدس و لاله‌گون ایران شروع شده و بعد از این حرکت بود که مردم مسلمان ایران از زیر ظلم و ستم رژیم منحوس پهلوی بیرون آمد و در خط صحیح اسلام و قرآن قرار گرفت که باعث حرکت توفنده‌ای شد که سراسر جهان را فرا گرفت و مظلومین و مستضعفان جهان بر علیه ظالمان قیام کرده و می‌کنند؛ بنابراین قدر این رهبر و انقلاب را بدانید.» وی در ادامه نیز، خطاب به خانواده‌اش چنین گفت: «بعد از پیروزی انقلاب، خدا به من توفیق داد که راه اصلی را پیدا کنم و در ارگان مقدسی به نام جهاد سازندگی مشغول به کار شوم و تا حد توان برای رضای خدا و خدمت به مردم محروم و مستضعف قدم بردارم. اگر خداوند به من توفیق شهادت داد، مبادا که زیاد ناراحت شوید و یا اینکه از جمهوری اسلامی توقعات بیش از حد داشته باشید، چون شما فرزندتان را برای رضای خدا و دفاع از اسلام داده اید.» («وصیتنامه»، بش).
پیکر او پس از تشییع در شهرهای خاش، زاهدان و شیراز با حضور گسترده خانواده، مردم، همکاران و همرزمانش، در 26 اسفند 1369، در گلزار شهدای دارالرحمه شهر شیراز به خاک سپرده شد (جهاد تا شهادت، ص 17؛ زندگینامه، ص 8).
همچنین برادر ایشان، محمد حسین قدمی، در طی سالهای 1364 الی 1367، چندین بار و با عنوان داوطلب بسیجی، به جبهههای جنگ عزیمت و در عملیاتهای مختلفی از جمله والفجر 8 (20 بهمن 1364) ، کربلای 5 (20 دی 1365) و … شرکت نمود (قدمی، بش).
در 1375ش، از طرف جهاد سازندگی استان فارس، رده همترازی فرمانده گروهان به شهید محمدرضا قدمی میمندی اعطا گردید. همچنین در 1395ش، مختصری از زندگینامه وی در کتاب «جهاد تا شهادت» به سفارش اداره امور ایثارگران جهاد کشاورزی استان سیستان و بلوچستان، به چاپ رسید.
مآخذ: اصغری، علیمحمد، دلاوران گمنام (جهاد سازندگی استان فارس در 8 سال دفاع مقدس)، 1399ش؛ آموزشکده فنی شهید باهنر شیراز، «گواهی فارق التحصیلی»، تاریخ سند: 15 فروردین 1368، سند ش: 25772، موجود در مرکز اسناد دفاع مقدس جهاد کشاورزی استان فارس؛ جهاد تا شهادت (شهدای جهادگر سازمان جهاد کشاورزی استان سیستان و بلوچستان)، اداره امور ایثارگران سازمان جهاد کشاورزی استان سیستان و بلوچستان، تهران: اداره کل امور ایثارگران، 1395ش؛ جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان، «گواهی انتصاب»، تاریخ سند: 28 اردیبهشت 1368، سند ش: 2/131/1529، موجود در مرکز اسناد دفاع مقدس جهاد کشاورزی استان فارس؛ جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان، «گواهی شهادت»، تاریخ سند: 25 اسفند 1369، سند ش: 5205، موجود در همانجا؛ جهاد سازندگی استان فارس، «زندگینامه شهید محمدرضا قدیم میمندی»، طاهره کدخدانژاد، تاریخ سند: 5 شهریور 1372، موجود در همانجا؛ جهاد سازندگی استان فارس، «گواهی خدمت»، تاریخ سند: 4 آذر 1369، سند ش: 29363، موجود در همانجا؛ جهاد سازندگی استان فارس، «وصیت نامه شهید محمدرضا قدمی میمندی» موجود در همانجا؛ جهاد سازندگی استان فارس، تاریخ سند: 1 مرداد 1375، سند ش: 234720/2/1، موجود در همانجا؛ سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی (استان سیستان و بلوچستان)، «زندگينامه شهيد محمدرضا قدمي يكي از شهيدان راه خدمت در خاش»، ۵ اردیبهشت ۱۳۹۵، کد خبر: 82047387، www.irna.ir؛ ستاد پشتیبانی مناطق جنگی استان سیستان و بلوچستان، «گواهی پایان کار در جبهه»، تاریخ سند: 21 مرداد 1363، سند ش: 39/22، موجود در مرکز اسناد دفاع مقدس جهاد کشاورزی استان فارس؛ ستاد پشتیبانی مناطق جنگی استان سیستان و بلوچستان، «گواهی پایان مأموریت»، تاریخ سند: 29 مهر 1365، سند ش: 2583/8/28، موجود در همانجا؛ ستاد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد سازندگی استان فارس، «گواهی انجام کار»، تاریخ سند: 28 خرداد 1366، سند ش: 53، موجود در همانجا؛ ستاد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد سازندگی استان فارس، «گواهی انجام کار»، تاریخ سند: 27 شهریور 1367، سند ش: 6577، موجود در همانجا؛ صحیفه نور، جلد 8 (مجموعه بیانات بتیانگذار جمهوری اسلامی ایران)، امام خمینی(ره)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1378ش؛ قدمی میمندی، محمدحسین (برادر شهید محمدرضا قدمی میمندی)، سیده زهرا میرشفیعیان، فروردین 1401؛ کدخدانژاد، طاهره (همسر شهید محمدرضا قدمی میمندی)، سیده زهرا میرشفیعیان، فروردین 1401.
/سیده زهرا میرشفیعیان/